Op 3 november staat het congres AI voor Docenten op de agenda. Barend Last treedt er niet alleen op als dagvoorzitter, hij geeft ook een workshop over AI-ready onderwijs. Hoog tijd voor een tipje van de sluier.
Allereerst de framing. AI-ready onderwijs is bewust gekozen als tegenhanger van AI-bestendig of AI-proof onderwijs. Dat laatste framet AI als een externe bedreiging waartegen je je onderwijs moet beschermen, je toetsen moet wapenen en je leerlingen moet waarschuwen. Een begrijpelijk vertrekpunt, maar uiteindelijk niet houdbaar. De insteek van AI-ready onderwijs is eigenlijk simpeler: goed onderwijs, ontworpen op een manier waarop AI als vanzelfsprekend een plek kan krijgen, of juist bewust buiten de deur blijft omdat het onderwijs niets anders toelaat. Je wapent je onderwijs niet. Je ontwerpt het zo dat het er klaar voor is.
Dat vraagt iets van je leerdoelen, je toetsvormen en je leeractiviteiten, en van de afstemming daartussen. In de onderwijskunde heet dat constructieve afstemming, of constructive alignment. Als jij toetst of leerlingen iets kunnen uitleggen, maar je hebt ze het enkel laten opzoeken, is er geen goede afstemming. Nu AI er is, is de balans tussen die drie elementen flink verstoord. Soms moet je je leerdoelen aanpassen, soms je toetsvormen, soms je activiteiten, en soms alle drie tegelijk.
Onthoud dit: een leerling die een gepolijst essay inlevert maar er in een gesprek geen woord over kan zeggen, heeft geen fraudeprobleem. Dat is een validiteitsprobleem. AI-ready onderwijs vraagt dus om het herzien van leerdoelen en het zoeken naar betere manieren om leren zichtbaar te maken. Niet alleen producten beoordelen, maar ook processen, prestaties en de praktijk. Met vragen als: hoe kom je tot je conclusie? Kun je je keuzes verantwoorden? Wat heb je van AI overgenomen, wat heb je verworpen, en waarom?
En dan is er de inhoud. Wat moeten we eigenlijk overdragen over AI aan onze leerlingen en studenten? Dan kom je bij AI-geletterdheid. Als losstaand vak werkt dat zelden goed. Het landt beter als het verweven is in wat je toch al doet. Bij Nederlands nadenken over wat het betekent als een taalmodel teksten genereert. Bij biologie bespreken hoe AI tumoren opspoort op scans. Bij maatschappijleer onderzoeken hoe algoritmes bepalen welk nieuws jij ziet. Vakinhoud in wisselwerking met AI-geletterdheid.
Maar wat is AI-geletterdheid dan precies? Kort gezegd gaat het om drie samenhangende lagen. Geletterdheid is de basis: begrijpen hoe AI werkt, wat trainingsdata zijn, waarom een taalmodel kan hallucineren. Fluency is de volgende stap: AI doelgericht en verantwoord inzetten in je eigen werk, bekwaamheid dus. En dan is er digital agency: de houding waarmee je technologie benadert. Niet passief meegaan met wat een platform je voorschotelt, maar bewust kiezen wanneer je AI inzet en wanneer ook niet.
Barend schreef over AI-ready onderwijs en AI-geletterdheid twee nieuwe hoofdstukken voor de derde druk van Chatten met Napoleon. Het hoofdstuk over AI-geletterdheid is nu gratis te downloaden. In de derde druk zijn in totaal zes nieuwe hoofdstukken bijgekomen. En er is ook een apart notitieboekje bij beschikbaar.
Op 3 november duikt Barend hier veel dieper in, en kun je alle vragen stellen die je wil.
