Een veelgehoorde zorg over AI in het onderwijs is dat studenten op de tool gaan leunen en daardoor zelf minder nadenken. Een recente studie pakt die zorg bij de kern en vraagt hoe je het leren leren overeind houdt nu AI overal opduikt. Leren leren, oftewel weten hoe je leert, geldt al lang als een sleutelvaardigheid voor een leven lang leren, al was het tot nu toe vaag omschreven.
De onderzoekers brachten de bestaande wetenschappelijke literatuur systematisch in kaart en kwamen via een vaste methode uit op 21 bruikbare studies. Op basis daarvan stelden ze een model voor met drie lagen. De bovenste laag bestaat uit brede eigenschappen en houdingen, zoals denkvaardigheden, inzicht in je eigen leren, motivatie, samenwerken en een ethische houding. De middelste laag gaat over het sturen van je eigen leerproces, dus plannen, monitoren en reflecteren. De onderste laag bevat concrete technieken, zoals jezelf overhoren, gespreid oefenen, samenvatten en het maken van mindmaps.
De kern van het verhaal zit in de spanning tussen zelf doen en automatiseren. AI kan routineklussen overnemen, en dat is prettig, want het geeft ruimte voor moeilijker werk. Het risico is dat de tool ook het denkwerk overneemt. Dan verdwijnt de productieve worsteling die nodig is om iets echt te leren, en ontstaat er een schijn van begrip omdat het antwoord er zo netjes uitziet. De onderzoekers pleiten er daarom voor om AI zo in te zetten dat het het leerproces ondersteunt in plaats van overneemt. Denk aan een tool die vragen stelt, die eerst om een eigen redenering vraagt voordat hij een hint geeft, en die aanzet tot reflectie.
