Het Amerikaanse ministerie van Arbeid publiceerde vorige week een nationaal framework voor AI-geletterdheid, bedoeld als leidraad voor het hele onderwijs- en arbeidssysteem. Het kader beschrijft vijf inhoudelijke domeinen: begrijpen hoe AI werkt, verkennen waarvoor je het kunt inzetten, AI effectief aansturen (denk aan prompten), output kritisch beoordelen, en AI verantwoord gebruiken. Daarnaast formuleert het zeven principes voor hoe je die geletterdheid het beste kunt aanleren, waaronder hands-on oefenen, leren in context, en het ontwikkelen van menselijke vaardigheden als oordeelsvermogen, creativiteit en communicatie.
Het framework is vrijwillig, stelt geen verplichtingen en is bewust flexibel gehouden zodat het past bij verschillende sectoren en opleidingsniveaus. Tegelijk is de boodschap helder: AI-geletterdheid is een nationale prioriteit, en er wordt geld vrijgemaakt om het in het hele opleidingssysteem te verankeren.
Interessant om dit naast de Europese en Nederlandse situatie te leggen. In Europa is AI-geletterdheid sinds februari 2025 wettelijk verankerd in de AI Act. Artikel 4 verplicht organisaties om te zorgen voor een toereikend niveau van AI-geletterdheid bij medewerkers die met AI-systemen werken. Dat geldt ook voor scholen, al gelden de meeste verplichtingen voor het onderwijs pas vanaf augustus 2026.
In Nederland zijn er inmiddels meerdere raamwerken beschikbaar. Het AI-GO raamwerk van Npuls richt zich op mbo, hbo en wo en is gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek aangevuld met praktijkvoorbeelden uit het Nederlandse onderwijs. Daarnaast is er het Europese AILit-framework, dat vier domeinen onderscheidt: omgaan met AI, creeren met AI, regie voeren over AI en AI-oplossingen ontwerpen. En het Nationaal AI Deltaplan, gepresenteerd eind 2025, pleit voor massale bijscholing van alle docenten, politici en ambtenaren.
Wat opvalt: de Amerikaanse aanpak is sterk gericht op economisch nut en arbeidsmarktpositie. De Europese en Nederlandse kaders leggen meer nadruk op kritisch denken, ethiek en burgerschap. Het Amerikaanse framework vraagt vooral: hoe gebruik je AI goed? De Europese benadering voegt daar een vraag aan toe: wanneer gebruik je het wel en wanneer juist niet?
Voor docenten is die combinatie precies wat je nodig hebt. De praktische vaardigheden uit het Amerikaanse kader (AI aansturen, output beoordelen) zijn direct toepasbaar in je werk. De kritische laag uit de Europese aanpak (bias herkennen, privacy bewaken, bewust kiezen) zorgt ervoor dat je het verantwoord doet. Wie beide kanten beheerst, is pas echt AI-geletterd.
