Hier is weer een interessant onderzoek gevonden, ditmaal over hoe wetenschappers schrijven en redeneren over de milieu-impact van AI. Onderzoekers van de TU Delft en KU Leuven namen 92 wetenschappelijke publicaties onder de loep, niet om zelf uitspraken te doen over energieverbruik of watergebruik, maar om te kijken welke aannames en ethische keuzes er schuilen in dat debat. Wat valt op? Bijna alle studies komen uit de technische hoek en zoeken oplossingen in efficiëntere software of betere hardware. Slechts 3 van de 92 papers stellen de vraag of een AI-systeem überhaupt gebouwd zou moeten worden. Ethische reflectie is schaars, en als die er al is, draait ze vrijwel altijd om menselijke belangen. De verantwoordelijkheid wordt bovendien massaal bij ontwikkelaars gelegd; gebruikers blijven vrijwel buiten beeld. Een beperking om in gedachten te houden: het onderzoek is gebaseerd op één database, wat de selectie richting technische disciplines kan vertekenen.
Wat betekent dit nou voor jou? Het onderzoek laat zien dat het debat over AI en milieu vaak heel normatief is, zonder dat dat expliciet wordt gemaakt. Er wordt veel geroepen over energieverbruik en duurzaamheid, maar de onderliggende aannames blijven zelden bespreekbaar. Dat is een patroon dat je ook in scholen herkent: AI wordt omarmd of afgewezen op basis van aannames die zelden worden uitgesproken. Als docent kun je daar iets mee. Niet door leerlingen te belasten met schuldgevoelens over hun chatbotgebruik, maar door de vraag op tafel te leggen: wie bepaalt eigenlijk wat verantwoord AI-gebruik is, en op basis van welke waarden? Dat is een rijkere ingang voor het gesprek over digitale geletterdheid dan een lijstje tips over prompts.
