Anthropic bracht deze week Claude Fable 5 uit, het eerste publiek beschikbare model uit de nieuwe Mythos-klasse, die boven Opus staat, tot nu toe het topmodel. Het model presteert volgens het bedrijf uitzonderlijk goed bij software-ontwikkeling, kenniswerk en beeldtaken, en is gebouwd voor ambitieuze, langlopende opdrachten. Omdat zo’n krachtig model ook risico’s meebrengt, kreeg het stevige vangrails. Bij vragen over gevoelige onderwerpen zoals cybersecurity, biologie en scheikunde blokkeert Fable 5 het antwoord en valt het terug op het oudere Opus 4.8.
Tot zover een gewone modelrelease. Drie dagen later nam het nieuws een opmerkelijke wending. Op vrijdagavond gaf de Amerikaanse overheid Anthropic de opdracht om de toegang tot Fable 5 en het zwaardere Mythos 5 in te trekken voor elke niet-Amerikaan, zowel binnen als buiten de Verenigde Staten, inclusief de eigen buitenlandse medewerkers van het bedrijf. De aanleiding klinkt technisch maar is veelzeggend: de overheid vermoedt dat er een manier is gevonden om de beveiliging te omzeilen die moet voorkomen dat Fable 5 kwetsbaarheden in software opspoort. Omdat de maatregel zo breed is geformuleerd, kon Anthropic er niet gedeeltelijk aan voldoen en zette het beide modellen wereldwijd voor iedereen uit.
En daar zit precies de kern die ook voor het onderwijs telt. Een Nederlandse docent, school of student die met Fable 5 werkte, raakte van de ene op de andere dag de toegang kwijt door een besluit in Washington waar je zelf part noch deel aan had. Het laat scherp zien hoe afhankelijk we in Europa zijn van Amerikaanse tech-bedrijven voor onze krachtigste AI-gereedschappen. Dat voedt het bredere gesprek over digitale soevereiniteit. In hoeverre wil je dat je onderwijs leunt op infrastructuur waar je zelf geen enkele controle over hebt? Europese alternatieven zoals Mistral worden mede daarom steeds vaker genoemd.
Voor de dagelijkse praktijk hoef je je voorlopig geen zorgen te maken. De maatregel raakt alleen Fable 5 en Mythos 5. Alle andere modellen van Anthropic, waaronder Opus 4.8, blijven gewoon werken, net als ChatGPT en Gemini. Toch is het voorval een goede herinnering dat de AI-gereedschappen waar je in de klas op bouwt, kunnen verschuiven door beslissingen die ver buiten je eigen lokaal worden genomen. Iets om in je achterhoofd te houden bij de vraag waar je je lessen en je leerlingen van afhankelijk maakt.
