We kwamen een opvallend paper tegen, dit keer over hoe AI-chatbots niet alleen je denken ondersteunen, maar ook je overtuigingen kunnen vormen. Onderzoekers van Princeton, TU Eindhoven en Cambridge beschrijven wat ze ‘belief offloading’ noemen. Het idee: als je een LLM gebruikt als denkpartner, kun je ongemerkt niet alleen het opzoekwerk uitbesteden, maar ook het vormen van je mening. Ze onderscheiden drie stappen. Eerst krijg je een antwoord dat een overtuiging bevat (bijvoorbeeld: “die lesmethode werkt het best”), vervolgens ga je ernaar handelen, en uiteindelijk wordt het onderdeel van hoe je denkt, zonder dat je je er bewust van bent dat het idee van de chatbot kwam. Het is een conceptueel paper, dus er zijn geen experimenten gedaan die dit aantonen. De auteurs bouwen hun argument op bestaande theorieën en geven zelf aan dat empirisch onderzoek nog moet volgen. Je kunt je ook afvragen in hoeverre dit echt anders is dan hoe een overtuigend boek, een reclame of een gesprek met een collega je overtuigingen beïnvloedt. De auteurs beargumenteren dat de schaal (miljoenen mensen gebruiken dezelfde modellen), de schijn van neutraliteit en de personalisatie van LLMs het effect versterken, maar hard bewijs daarvoor ontbreekt vooralsnog.
Wat betekent dit nou voor jou? Het is goed om je ervan bewust te zijn dat als je een chatbot regelmatig raadpleegt voor didactische keuzes of lesinhoud, je na verloop van tijd misschien minder snel zelf nadenkt over alternatieven. Dat is geen reden om te stoppen met AI gebruiken, maar wel om af en toe bewust tegen te denken. Vraag jezelf bij een AI-suggestie eens af: zou ik hier ook op uitgekomen zijn als ik er zelf over had nagedacht, of met een collega had gesproken? Dat soort metacognitieve reflectie is overigens ook wat we leerlingen willen meegeven.
