President Trump heeft alle Amerikaanse overheidsdiensten opgedragen te stoppen met het gebruik van Anthropic-technologie. Het Pentagon heeft het bedrijf daarnaast bestempeld als “supply chain risk,” een label dat normaal is voorbehouden aan bedrijven uit vijandige landen zoals Huawei. Het is de eerste keer dat dit label wordt toegepast op een Amerikaans bedrijf.
De kern van het conflict: het Pentagon eiste dat AI-modellen beschikbaar moeten zijn “for all lawful purposes,” zonder beperkingen vanuit het bedrijf. Anthropic wilde twee specifieke garanties contractueel vastleggen: geen inzet voor massasurveillance van Amerikaanse burgers, en geen volledig autonome wapensystemen zonder menselijke controle.
Belangrijk om hier te nuanceren: Anthropic is niet principieel tegen militair gebruik van AI. Het bedrijf werkt al langere tijd samen met het Pentagon, ook op geclassificeerde netwerken. Claude werd onder meer ingezet bij de operatie rond de gevangenneming van de Venezolaanse president Maduro. Het bezwaar tegen autonome wapens is ook geen fundamenteel pacifistisch standpunt. CEO Dario Amodei formuleerde het als een technisch argument: huidige AI-modellen zijn simpelweg nog niet betrouwbaar genoeg om zonder menselijk toezicht dodelijke beslissingen te nemen. Ze kunnen de verkeerde persoon als doelwit aanwijzen, burgers raken of eigen troepen in gevaar brengen. Amodei bood het Pentagon zelfs aan om samen te werken aan R&D om die betrouwbaarheid te verbeteren, maar dat aanbod werd niet geaccepteerd.
Dat perspectief sneeuwt in veel berichtgeving onder. Het gaat hier niet om een bedrijf dat ideologisch dwarsligt, maar om een maker die zegt: ons product is hier technisch nog niet klaar voor. Wie met AI-modellen werkt, weet dat ze onvoorspelbaar kunnen reageren. In een context waar het om levens gaat, is dat een serieus punt.
Enkele uren na het verbod maakte OpenAI bekend een deal te hebben gesloten met het Pentagon voor inzet op geclassificeerde netwerken. CEO Sam Altman zei dezelfde rode lijnen te hanteren (geen massasurveillance, geen autonome wapens) en voegde daar een derde aan toe: geen geautomatiseerde beslissingen met grote gevolgen, zoals socialkredietsystemen. Het grote verschil: waar Anthropic harde contractuele beperkingen wilde, vertrouwt OpenAI op bestaande wetten en eigen technische veiligheidslagen. Meer dan 60 OpenAI-medewerkers en 300 Google-medewerkers hadden eerder een open brief getekend waarin ze Anthropics positie steunden.
De deal leidde tot forse kritiek. Online ontstond een boycotbeweging tegen ChatGPT, met oproepen om over te stappen naar Claude. Het effect was direct zichtbaar: Claude steeg naar de nummer 1-positie in de Amerikaanse App Store, de-installaties van ChatGPT stegen met bijna 300% en Anthropic meldde dat het aantal gratis gebruikers sinds januari met meer dan 60% is gegroeid.
De kritiek had effect. Altman gaf maandag toe dat de deal overhaast was: “We shouldn’t have rushed to get this out on Friday. I think it just looked opportunistic and sloppy.” Hij erkende ook dat “there are many things the technology just isn’t ready for.” OpenAI werkt nu aan aanpassingen in het contract, met explicietere taal over het verbod op surveillance van Amerikaanse burgers en de uitsluiting van inlichtingendiensten zoals de NSA. Altman herhaalde ook dat Anthropic volgens hem niet als supply chain risk aangemerkt zou moeten worden, en dat hij hoopt dat het Pentagon Anthropic dezelfde voorwaarden aanbiedt als OpenAI.
Voor docenten die AI inzetten is dit conflict relevant, omdat de keuze voor een AI-tool ook een keuze is voor het bedrijf erachter. Dit verhaal laat zien hoe complex dat speelveld is: politiek, defensie, commercie en ethiek lopen door elkaar heen, en de werkelijkheid is genuanceerder dan de koppen doen vermoeden. We hopen dat bovenstaande context helpt om voorbij de ophef te kijken en een eigen, weloverwogen afweging te maken.
