We hebben weer een interessant onderzoek gevonden, dit keer over hoe AI het creatief denken van studenten beïnvloedt. Het is een wat ouder onderzoek uit 2023, maar nog steeds relevant omdat het laat zien wat er gebeurt als studenten met ChatGPT gaan brainstormen. Onderzoekers lieten twee groepen studenten in het hoger onderwijs dezelfde creativiteitstaak doen: bedenk zoveel mogelijk alternatieve toepassingen voor een paperclip. De ene groep deed dit zonder hulp, de andere groep mocht ChatGPT gebruiken. Kwantitatief scoorde de AI groep op alle fronten hoger: meer ideeën, meer variatie, meer uitwerking, meer originaliteit. Maar hier wordt het interessant: in de reflecties gaven studenten aan dat ze na het zien van AI antwoorden zelf moeilijker nieuwe ideeën konden bedenken. Ze ervoeren een soort cognitieve fixatie. Wat de onderzoekers zelf ook aangeven is dat de tweede groep vijf weken later de test deed, dus mogelijk speelde de instructie ook een rol.
Wat betekent dit nou voor jou? Eigenlijk laat dit onderzoek zien dat de twee groepen gewoon iets heel anders aan het doen waren. De groep zonder AI was zelf aan het creatief denken, terwijl de AI groep eigenlijk een andere cognitieve taak ging uitvoeren: ideeën beoordelen en selecteren in plaats van zelf genereren. Dat is niet per se slechter, maar het is wel anders. Als je wilt dat leerlingen oefenen met zelf ideeën bedenken, dan werkt AI als startpunt misschien averechts. Maar als je wilt dat ze leren om kritisch te kijken naar ideeën en de beste eruit te pikken, dan kan AI daar wel bij helpen. Het hangt dus helemaal af van je leerdoel: wil je dat ze zelf creatief denken of wil je dat ze leren evalueren?
