Soms landt een uitleg gewoon niet. Je kunt het begrip nog een keer herhalen, langzamer praten of het schoolboek erbij pakken, en toch blijft het abstract. Probeer dan eens dit: vraag AI om een analogie of metafoor. Dit blijkt iets waar taalmodellen opvallend goed in zijn, omdat ze getraind zijn op enorme hoeveelheden tekst waarin concepten op talloze manieren worden uitgelegd en vergeleken.
Een concreet voorbeeld. Stel, je behandelt fotosynthese en het kwartje valt niet. Je typt dan: “Leg fotosynthese uit met een analogie uit het dagelijks leven, voor leerlingen van 13 jaar.” De AI komt dan bijvoorbeeld met dit: een plant is een soort zonnepaneel-keuken. De bladeren zijn de zonnepanelen die zonlicht opvangen. In de keuken wordt met dat zonlicht, water uit de grond en CO2 uit de lucht een maaltijd gekookt: glucose, de energie waar de plant van leeft. Wat overblijft na het koken is zuurstof, en dat gaat als een soort keukendamp naar buiten.
Je kunt de vergelijking ook toespitsen op je doelgroep: vraag om een analogie die aansluit bij gamers, bij voetballiefhebbers of bij leerlingen van groep 6. En vraag gerust om drie varianten, dan kies je zelf welke het beste past. Ook voor leerlingen en studenten zelf is dit een sterke leerstrategie: snap je iets niet uit het boek, vraag om een vergelijking, en als die nog niet klikt, om een andere. Een kanttekening: een analogie is altijd een versimpeling en gaat ergens mank. Check dus even of de vergelijking inhoudelijk klopt voordat je hem in de klas gebruikt.
