Het Onderwijsblad publiceerde deze week een grote reportage over wat docent-onderzoeker Izaak Dekker van de Hogeschool van Amsterdam de studeercrisis noemt. Op basis van eigen onderzoek en cijfers van DUO beschrijft hij drie ontwikkelingen die in elkaar grijpen: studenten komen minder vaak naar college, ze besteden minder tijd aan zelfstudie en ze maken volop gebruik van AI. Die combinatie zorgt ervoor dat studenten minder leren. De cijfers zijn stevig. Aan de Hogeschool van Amsterdam is gemiddeld minder dan een op de drie studenten aanwezig bij een college, en landelijk daalde de gemiddelde studietijd naar zo’n tien uur per week, terwijl de bijbaan groeide naar vijftien uur.
De rol van AI hierin is volgens Dekker dat studenten denken dat ze minder tijd aan hun studie hoeven te besteden. Een reflectieverslag of portfolio is immers zo geschreven. Hij gebruikt daarvoor een treffend beeld: wie het denkwerk uitbesteedt, staat in de sportschool gewichten te heffen met een vorkheftruck. Daarbij is een belangrijke nuance op zijn plaats. AI-gebruik leidt natuurlijk niet automatisch tot minder leren, want het draait om verantwoord gebruik. Wie AI inzet om uitleg te krijgen, zichzelf te overhoren of feedback te vragen op eigen werk, kan er juist dieper door leren. Het probleem ontstaat pas wanneer het denkwerk volledig wordt uitbesteed.
Interessant zijn vooral de opleidingen die het anders aanpakken. De opleiding commerciele economie van de Hanzehogeschool herontwikkelt het curriculum met vaste dagdelen, een professionele houding als onderdeel van de beoordeling en ontwikkelgesprekken in plaats van verslagen, omdat een rapport schrijven met AI weinig meer zegt. Een docente liet studenten eerst met pen en papier een plan maken, dat ruilen met een studiegenoot en pas daarna AI inzetten, met beter doordachte eindproducten als resultaat. Een docent aan de Hogeschool Utrecht kreeg zijn zalen weer vol door focus te eisen en colleges te ontwerpen waar je echt iets mist als je er niet bent.
