De OESO heeft een dik rapport uitgebracht over generatieve AI in het onderwijs, en de belangrijkste conclusie is eigenlijk best nuchter: AI kan leren verbeteren, maar alleen als je het slim inzet. De onderzoekers bekeken wat er wereldwijd aan bewijs is over hoe leerlingen, studenten en docenten generatieve AI gebruiken. En wat blijkt? Leerlingen en studenten die gewoon een chatbot als ChatGPT gebruiken, leveren wel mooiere teksten in, maar scoren niet beter op toetsen. Ze leren dus niet méér, ze nemen een shortcut naar het eindproduct. De OESO noemt dat “metacognitieve luiheid”: je doet minder denkwerk zelf omdat de AI je meteen naar de output brengt. Dat gebeurt vooral bij standaard AI-tools die niet voor onderwijs zijn gebouwd. Wat wél werkt, zijn AI-tools die specifiek voor onderwijs zijn ontwikkeld, samen met docenten, en die gebaseerd zijn op hoe leren eigenlijk werkt. Zo bleken onervaren tutoren met hulp van zo’n educatieve AI-tool betere begeleiding te geven, met meetbaar betere resultaten. Over de hele linie vindt het rapport overwegend positieve effecten, mits AI pedagogisch doordacht wordt ingezet. Wel een kanttekening: veel van dat bewijs komt uit kleinschalige experimenten en niet uit langlopend onderzoek in echte klaslokalen.
Wat betekent dit voor jou? Nou, eigenlijk bevestigt het wat je waarschijnlijk al aanvoelt: een leerling of student die zijn werkstuk door ChatGPT laat maken, leert daar niks van. Maar als je AI inzet als een soort sparringpartner die leerlingen en studenten dwingt om zelf na te denken, bijvoorbeeld door vragen te stellen in plaats van antwoorden te geven, dan kan het wel degelijk wat opleveren. Het rapport pleit er ook voor dat overheden investeren in AI-tools die samen met docenten worden ontwikkeld, in plaats van dat scholen en instellingen het maar moeten uitzoeken met wat er toevallig gratis beschikbaar is. Voor jou komt het neer op: laat AI niet het denkwerk overnemen, maar gebruik het om je onderwijs te versterken.
