Vers van de pers: een prikkelend onderzoek over toetsing in het hoger onderwijs. De centrale vraag is eigenlijk best confronterend: waarom laten we studenten nog steeds in stilte en isolatie tentamens maken, terwijl niemand in het echte leven zo werkt? De onderzoekers stellen dat GenAI niet het probleem is, maar juist zichtbaar maakt wat al langer scheef zat. Hun invalshoek is equity, oftewel: gelijke kansen. Traditionele toetsing benadeelt systematisch bepaalde groepen studenten, denk aan zij die minder goed presteren onder tijdsdruk, of wiens manier van kennis tonen niet past in het standaardformat. De onderzoekers komen met twee begrippen die de moeite waard zijn. Het eerste is distributed knowledge: het idee dat kennis nooit puur in één hoofd zit, maar altijd verdeeld is over mensen, tools en contexten. Dat tentamen in je eentje zonder hulpmiddelen is eigenlijk een bizarre aberratie van hoe kennis in de praktijk werkt. Het tweede begrip is agentic assessment: een aanpak waarbij studenten meer zeggenschap krijgen over hoe ze laten zien wat ze kunnen. Niet “hier is de multiple choice, succes ermee”, maar samen nadenken over wat succes eigenlijk betekent en hoe je dat kunt aantonen. Wel eerlijk zijn: dit is een theoretisch paper, geen effectstudie. Of deze aanpak ook daadwerkelijk betere resultaten oplevert voor de beoogde groepen, dat moet nog onderzocht worden.
Wat kun je hiermee? Het daagt je uit om kritisch naar je eigen toetsen te kijken. Vraag je eens af: meet ik hier wat studenten kunnen, of meet ik hoe goed ze presteren onder kunstmatige druk? En voor wie werkt mijn toetsvorm eigenlijk wel, en voor wie niet? Als je toch bezig bent met het herzien van toetsing vanwege GenAI, waarom dan niet meteen groter denken? Niet terug naar meer surveillance en strengere controle, maar vooruit naar de vraag: hoe zie ik eigenlijk dat er geleerd is? En durf je studenten daarin een stem te geven? Dat is lastiger, maar wel eerlijker.
