Interview · Congres AI voor Docenten
‘Leerlingen onthouden die inspirerende docent, niet een technologie’
Jet Zantvoord
Learning & development-specialist en trainer
Welke docent inspireerde jou? Geheid dat je meteen terugdenkt aan die ene leraar die op een bijzondere manier lesgaf. Learning & development-specialist Jet Zantvoord ziet AI als hulpmiddel voor interactiever onderwijs en minder werkdruk, met de docent aan het roer.
‘Lesgeven blijft het werk van de docent. AI kan wel taken uit handen nemen waarop je energie weglekt.’
Tekst Naomi van Esschoten
‘Jij deed gisteren nogal irritant in het overleg. Kun je daarmee stoppen?’, zegt Reza tegen de avatar die hij feedback moet geven. ‘Irritant?’, reageert die. ‘Daar kan ik niets mee. Dit is te vaag.’ Het is een voorbeeld van feedback geven met AI, vertelt Jet Zantvoord. ‘Het model werkt met stemmen die gewoon Nederlands klinken en responsief en inhoudelijk reageren. Van zo’n realistisch model leren studenten meer dan van het invullen van een meerkeuzevraag.’
Beter en leuker
Met een achtergrond in psychologie, een voorliefde voor leren en ontwikkelen en een zwak voor nieuwe online technologie was het niet meer dan logisch dat Zantvoord leren leuker en innovatiever wil maken. ‘Alles wat met gadgets te maken heeft en iets beter of sneller kan maken, wil ik uitproberen. Dat had ik dus ook met generatieve AI. Nu ontwikkel ik innovatieve trainingsmaterialen waarbij ik onder andere AI inzet en geef ik zelf ook trainingen in AI. Een mooie combinatie: zo kan ik zelf hands-on ervaring opdoen met AI en er trainingen over geven.’
Het onderwijs is dankzij AI-toepassingen op meer manieren interactiever te maken. ‘Studenten kunnen hierdoor leren op de manier die het beste bij hen past. Voor de een is dat door een boek te lezen, voor de ander door de stof te luisteren als podcast of te zien met een video. Met een tool als HeyGen kun je bijvoorbeeld relatief snel een uitlegvideo maken met een digitale presentator en ondertiteling. En met NotebookLM maak je in een handomdraai een quiz, mindmap of podcast van lesstof.’
Dommere student
Worden studenten niet dommer als ze steeds minder hoeven lezen en schrijven? ‘Dat is echt te kort door de bocht. Ten minste: het is een risico als docenten hun manier van lesgeven en toetsen niet aanpassen. Dat betekent kijken naar de lesstof en hoe je die aanbiedt, maar ook naar de validiteit van je meetinstrumenten: meet je nog wat je wilt meten? Wanneer je een essay-opdracht geeft met de intentie de schrijfvaardigheid en het bijbehorende denkproces van je student te beoordelen, maar die een stuk inlevert dat door AI gemaakt is, schiet de opdracht zijn doel voorbij.’
AI kan de docent ook helpen met het verlagen van de werkdruk. ‘Bijna iedereen heeft taken die tijd en energie kosten en regelmatig terugkomen. Een AI-tool kan die taken gedeeltelijk overnemen. Denk aan het uitwerken van een verslag, notulen samenvatten, een ouderbrief opstellen of een eerste versie van terugkerende administratieve stukken maken. Ook het aanbieden van lesstof in verschillende vormen of het maken van een antwoordmodel of drie varianten van een oefening.’
AI zonder hart
Sommige docenten zien er tegenop: weer een ontwikkeling die een investering vraagt in tijd en kennis, bijvoorbeeld om de prompts onder de knie te krijgen. Dat valt reuze mee, stelt Zantvoord gerust. ‘Allereerst: docenten kunnen goed instructies geven’, zegt ze met een lach. ‘Als je instructies kunt geven aan studenten, kun je ze ook aan AI geven. Bovendien worden de modellen steeds beter in het begrijpen van gewone taal. Je hoeft ook niet alles bij te houden, maar ontdek in elk geval wat je ermee kunt en waar het voor jou waarde toevoegt.’
Tot slot waarschuwt Zantvoord ervoor niet alles uit te besteden aan AI. ‘Je kunt AI een complete les laten bedenken, inclusief opening, oefeningen, antwoorden en tijdschema. Dat is een valkuil. Jij hebt een hart voor je vak; AI niet. Jij kent de groep, weet wat werkt en hebt bepaalde ideeën. Houd dat vast: leerlingen onthouden die inspirerende docent en niet een technologie. Waak voor cognitieve offloading, waarbij je het hele denkproces aan de technologie overlaat. Gebruik AI liever als sparringpartner of om specifieke taken uit te voeren. Zo blijf jij de baas over de inhoud en de keuzes.’