Door Tom Naberink
AI als leerkans voor gemotiveerde leerlingen

Voor iedereen die wíl leren, is AI geen bedreiging, maar een ongekende kans.
In de podcast van vandaag bespraken we het artikel van RTL Nieuws ‘Scholen gooien huiswerk om door komst van AI: ‘Je leert er niet van’. De leerling die wél wil leren lijkt volledig te ontbreken in het debat over AI en huiswerk.
Het artikel beschrijft een reëel probleem. Leerlingen kunnen een opdracht in ChatGPT plakken en binnen een paar seconden een keurig antwoord krijgen. Het resultaat ziet er goed uit, terwijl de leerling misschien nauwelijks heeft nagedacht.
Scholen reageren daarop door meer opdrachten tijdens de les te laten maken, vaker mondeling te overhoren en het proces strakker te controleren. Ik begrijp dat. Soms is dat nodig.
Mijn irritatie zit in het perspectief dat ontbreekt. Alle concrete voorbeelden gaan over leerlingen die AI gebruiken om onder het leren uit te komen. Daarmee maken we van verkeerd gebruik de standaard en missen we een enorme onderwijskans.
Motivatie verandert het gebruik
Een leerling die geen zin heeft in huiswerk kan AI de opdracht laten maken. Dat gebeurt. Daar hoeven we niet naïef over te doen.
Een leerling die wél wil leren, kan dezelfde AI gebruiken om verder te komen.
Stel dat een leerling 's avonds vastloopt op een economievraag. Het boek helpt niet, de docent is niet bereikbaar en thuis kan niemand de stof uitleggen. AI kan direct een andere uitleg geven. Iemand die wil leren hoeft NOOIT MEER vast te lopen.
Een leerling die vrijdag een wiskundetoets heeft, kan extra oefenvragen laten maken. En direct gepersonaliseerde feedback krijgen op zijn werk.
In al deze voorbeelden wil de leerling leren. De leerling zet AI in als ondersteuning op het moment dat die nodig is.
Intrinsieke motivatie heeft natuurlijk onze voorkeur. Het lijkt echter de standaard gedachtegang dat leerlingen/studenten niet willen leren. Wat zegt dit over ons onderwijs??? (!)
Gelukkig bestaat extrinsieke motivatie ook. Die toets op vrijdag. Een diploma willen halen. Overgaan naar het volgende jaar. Een leerling hoeft economie niet geweldig te vinden om te begrijpen dat een door AI gemaakt antwoord hem tijdens de toets niet gaat helpen. Dit weten ze donders goed.
Zodra een leerling wil leren, vanuit welke motivatie dan ook, kan AI een geweldige toevoeging aan het onderwijs zijn. Geen vervanging van een goede docent, maar wel een fantastische aanvulling.
Voor iedereen die wíl leren, is AI geen bedreiging, maar een ongekende kans.
p.s. voor een genuanceerd beeld over de kansen en bedreigingen van AI in het onderwijs (maar vooral ook praktische handvatten), volg onze (Marcel Mutsaarts) webinarserie 'AI Voor Docenten'. We starten op 15 september weer. https://aivoordocenten.nl/webinarserie-ai-in-het-onderwijs/
